I8 Part II

សមាគមសាលាត្រាជូ មានកិត្ដិយសសូមនាំមកជូននូវវាក្យស័ព្ទច្បាប់អន្ដរជាតិសំខាន់ៗស្ដីពី «ការឈ្លានពានរបស់កងកម្លាំងយោធាថៃរំលោភលើអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា»។ អត្ថបទនេះត្រូវបានតាក់តែងរៀបចំឡើងចាប់តាំងពីការចាប់ផ្ដើមនៃសង្គ្រាមឈ្លានពានពីកងកម្លាំងយោធាថៃ កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ កន្លងមកនេះ។ ជាក់ស្ដែងស្ថិតក្នុងបរិបទនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ សកម្មភាពសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់កងកម្លាំងយោធាថៃដែលកំពុងធ្វើការបាញ់ប្រហារមកលើដែនអធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជា គឺបាននិងកំពុងរំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើច្បាប់អន្ដរជាតិនានាជាច្រើន ជាពិសេសដូចដែលមានសរសេរនៅក្នុងអត្ថបទវាក្យស័ព្ទច្បាប់អន្ដរជាតិនេះ ដែលបានរៀបចំចងក្រងនៅក្នុងសៀវភៅព្រឹត្ដិបត្រច្បាប់សាលាត្រាជូ លេខទី៨ លេខពិសេស។ អត្ថបទនេះ ជាស្នាដៃនិពន្ធ ដោយក្រុមការងារព្រឹត្តិបត្រច្បាប់ ដែលត្រូវបានបោះផ្សាយនៅក្នុងព្រឹត្ដិបត្រច្បាប់សាលាត្រាជូ លេខទី៨ លេខពិសេស។ របៀបយោងអត្ថបទ៖ ក្រុមការងារព្រឹត្តិបត្រច្បាប់, វាក្យស័ព្ទច្បាប់អន្ដរជាតិសំខាន់ៗស្ដីពីការឈ្លានពានរបស់កងកម្លាំងយោធាថៃរំលោភលើអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា, ព្រឹត្តិបត្រច្បាប់សាលាត្រាជូលេខពិសេស ទី៨ សមូហកម្មអត្ថបទស្រាវជ្រាវឧទ្ទិសជូនបញ្ញវន្ត និងវីរៈយុទ្ធជនកម្ពុជា ដែលបានធ្វើពលិកម្មដើម្បីលើកកម្ពស់វិស័យច្បាប់ យុត្តិធម៌ ការពារអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីខ្មែរ, ភ្នំពេញ, ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥។

សមាគមសាលាត្រាជូ មានកិត្ដិយសសូមនាំមកជូននូវ«កាលប្បវត្តិព្រឹត្តិការណ៍ ស្ដីពីការឈ្លានពានរបស់កងកម្លាំងយោធាថៃរំលោភលើអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា»។ អត្ថបទនេះត្រូវបានតាក់តែងរៀបចំឡើងចាប់តាំងពីការចាប់ផ្ដើមនៃសង្គ្រាមឈ្លានពានពីកងកម្លាំងយោធាថៃ កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ដល់ថ្ងៃថ្ងៃទី២០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥។ ដោយឡែកនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ក្រុមការងារព្រឹត្តិបត្រច្បាប់សាលាត្រាជូកំពុងតែបន្តចងក្រងកាលប្បវត្តិព្រឹត្តិការណ៍ខាងលើបន្ថែមទៀត ដោយគិតចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ ជាពិសេសដោយផ្ដោតសំខាន់នាថ្ងៃទី៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ដែលជាសកម្មភាពឈ្លានពានយ៉ាងគឃ្លើននិងអមនុស្សធម៌របស់យោធាថៃ ជាពិសេសបានរំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើច្បាប់អន្ដរជាតិ ច្បាប់មនុស្សធម៌អន្ដរជាតិ ធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ ធម្មនុញ្ញអាស៊ាន និងកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីជាពិសេសកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ចុះថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ព្រមទាំង«សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមស្តីពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពរវាងកម្ពុជានិងថៃ» ចុះថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ នៅទីក្រុងគូឡាឡាំពួ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ព្រមទាំងរំលោភលើសមត្ថកិច្ចរបស់គណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមានិងបោះបង្គោលព្រំដែនគោក (JBC) កម្ពុជា-ថៃ រំលោភបំពានលើMOU ឆ្នាំ២០០០ និងTOR ឆ្នាំ២០០៣។ អត្ថបទនេះ ជាស្នាដៃនិពន្ធ ដោយក្រុមការងារព្រឹត្តិបត្រច្បាប់ ដែលត្រូវបានបោះផ្សាយនៅក្នុងព្រឹត្ដិបត្រច្បាប់សាលាត្រាជូ លេខទី៨ លេខពិសេស។ របៀបយោងអត្ថបទ៖ ក្រុមការងារព្រឹត្តិបត្រច្បាប់, កាលប្បវត្តិព្រឹត្តិការណ៍ ស្ដីពីការឈ្លានពានរបស់កងកម្លាំងយោធាថៃរំលោភលើអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា, ព្រឹត្តិបត្រច្បាប់សាលាត្រាជូលេខពិសេស ទី៨ សមូហកម្មអត្ថបទស្រាវជ្រាវឧទ្ទិសជូនបញ្ញវន្ត និងវីរៈយុទ្ធជនកម្ពុជា…

***អត្ថបទនេះត្រូវបានសរសេរចប់ដោយបញ្ចូលបច្ចុប្បន្នភាពចុងក្រោយស្តីពី វិវាទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃត្រឹមថ្ងៃទី២០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥។ អត្ថន័យសង្ខេប អនុលោមតាមគោលការណ៍ «Pacta Sunt Servanda / ប៉ាក់តា ស៊ុន ស៊ែរវ៉ាន់ដា» ដែលជាគោលការណ៍ទូទៅនៃច្បាប់អន្តរជាតិ រដ្ឋដែលមានអរិយធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ទាំងអស់នៅក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិត្រូវគោរពនិងយកមកអនុវត្តប្រកបដោយសុច្ឆន្ទៈពិតប្រាកដស្មោះត្រង់នូវរាល់ការព្រមព្រៀងទាំងឡាយ ដែលត្រូវបានសម្ដែងឡើងតាមរយៈការចុះអនុសញ្ញាអន្តរជាតិ សន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ និងលិខិតុបករណ៍អន្តរជាតិនានារួមទាំងអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា ដែលមានតម្លៃជាកិច្ចព្រមព្រៀងចុះហត្ថលេខាដោយរដ្ឋាភិបាលដែលជាអ្នកតំណាងស្របច្បាប់របស់រដ្ឋ។ មាត្រា២៦ នៃអនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្ដីពីច្បាប់សន្ធិសញ្ញា ចុះថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៦៩ (អនុសញ្ញា VCLT ១៩៦៩) ចែងថារាល់សន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិទាំងអស់ដែលនៅជាធរមានត្រូវបង្កើតអានុភាពគតិយុត្ត ចំពោះភាគីនៃសន្ធិសញ្ញានោះនឹងត្រូវយកមកអនុវត្តដោយរដ្ឋភាគីនៃអនុសញ្ញានោះប្រកបដោយសុច្ឆន្ទៈស្មោះត្រង់ និងដោយសុចរិត។ ក្នុងន័យនេះ នៅក្នុងសហគមន៍អន្តរជាតិ រដ្ឋអធិបតេយ្យដែលមានភាពជាធំស្មើៗគ្នាតាមគោលការណ៍សមភាពអធិបតេយ្យ ត្រូវសម្ដែងសុច្ឆន្ទៈពិតប្រាកដស្មោះស និងទៀងត្រង់ ក្នុងការយកខ្លឹមសារដែលបានព្រមព្រៀងគ្នានោះយកទៅអនុវត្តឱ្យអស់ពីពោះពុង ពីថ្លើមប្រមាត់ប្រសិនបើមិនដូច្នោះទេ សន្ធិសញ្ញា និងកិច្ចព្រមព្រៀងទាំងអស់នោះមានតម្លៃត្រឹមជាក្រដាសគ្មានតម្លៃ ដែលគូភាគីអាចហែកចោលតាមចិត្តចង់គ្រប់ពេលវេលាគ្រប់កាលៈទេសៈដោយមិនញញើតកោតក្រែង និងធ្វើតាមទំនើងចិត្ត។ ការណ៍នេះនឹងនាំឱ្យអន្តរាយដល់សណ្ដាប់ធ្នាប់របៀបរៀបរយអន្តរជាតិសាធារណៈ និងបង្កើតជាភាពអាណាធិបតេយ្យដែលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិភាព សន្តិសុខអន្តរជាតិដែលជាស្នូលនៃធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ។ ជាឧទាហរណ៍ អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា ចុះថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០០ ស្តីពីការវាស់វែងនិងខ័ណ្ឌសីមាព្រំដែនគោករវាងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងរាជរដ្ឋាភិបាលថៃ (ហៅកាត់ថា MOU ឆ្នាំ…